Tòa Hành chính Seoul phán quyết hủy 68.7 tỷ KRW trong tổng 76.2 tỷ KRW trong vụ kiện thuế thu nhập doanh nghiệp do Netflix Korea nộp. Điểm tranh chấp chính là nên xem khoản tiền mà pháp nhân Hàn Quốc gửi cho pháp nhân Hà Lan là loại thu nhập nào. Cơ quan thuế xem đây là phí sử dụng bản quyền và đã đánh thuế. Nhưng tòa án cho rằng có khả năng lớn khoản tiền này gần với thu nhập kinh doanh hơn. Theo hiệp định thuế giữa Hàn Quốc và Hà Lan, nếu không có cơ sở thường trú tại Hàn Quốc thì Hàn Quốc khó đánh thuế thu nhập kinh doanh này. Hội đồng xét xử cho rằng pháp nhân ở nước ngoài phụ trách các chức năng cốt lõi như lưu trữ và truyền tải nội dung, còn pháp nhân Hàn Quốc phụ trách vận hành hỗ trợ và quảng cáo. Tuy vậy, tòa án cho rằng việc đánh thuế đối với OCA, máy chủ lưu đệm riêng của Netflix Korea, là hợp pháp. Ngoài ra, tòa cũng nói rằng khó khẳng định ngay cấu trúc có pháp nhân Hàn Quốc ở giữa tự nó là hành vi trốn thuế. Phán quyết này lại cho thấy cuộc tranh luận lâu nay quanh cấu trúc thuế của các công ty nền tảng số.
원문 보기
Không phải 68.7 tỷ KRW biến mất, mà là tên của khoản tiền đã đổi
Điểm đầu tiên để hiểu bản án này thật ra khá đơn giản. Tòa án không nói rằng “Netflix không kiếm tiền”, mà nhìn khác về nên gọi khoản tiền đó là gì theo luật thuế. Cơ quan thuế xem khoản tiền mà pháp nhân Hàn Quốc gửi cho pháp nhân Hà Lan là phí sử dụng bản quyền, còn tòa án cho rằng nó gần với thu nhập kinh doanh hơn.
Hiểu được khác biệt này thì sẽ thấy vì sao 68.7 tỷ KRW bị lật lại. Trong thuế quốc tế, dù cùng là 100 đi qua lại, nhưng tùy đó là “giá trả cho việc dùng quyền” hay “lợi nhuận phát sinh từ hoạt động kinh doanh” mà quốc gia nào có thể đánh thuế sẽ khác nhau. Nếu là phí sử dụng thì Hàn Quốc có nhiều khả năng đánh thuế bằng cách như khấu trừ tại nguồn, còn nếu là thu nhập kinh doanh thì thường khi không có cơ sở thường trú tại Hàn Quốc (điểm kinh doanh cố định đủ để bị đánh thuế), quyền đánh thuế của Hàn Quốc sẽ yếu hơn.
Vì vậy, tin này không chỉ là vấn đề của riêng Netflix. Đây là vụ việc đặt câu hỏi rằng khi nền tảng số vận hành dịch vụ cốt lõi ngoài biên giới, còn pháp nhân Hàn Quốc chỉ phụ trách bán hàng, quảng cáo và vận hành, thì quy tắc thuế có thể theo tới đâu. Nếu hiểu điều này, lần sau khi đọc các bài về Google, Meta, Apple cũng sẽ thấy bớt lạ hơn nhiều.
Trọng tâm của bản án này không phải “thuế suất”, mà là phân loại thu nhập và phân chia quyền đánh thuế.
Là phí sử dụng hay thu nhập kinh doanh sẽ quyết định ngay từ đầu là “Hàn Quốc có thể thu thuế hay không”.
Cùng là khoản chi trả ra nước ngoài nhưng “phí sử dụng” và “thu nhập kinh doanh” có quy tắc thuế hoàn toàn khác
| Mục so sánh | Phí sử dụng (royalties) | Thu nhập kinh doanh (business profits) |
|---|---|---|
| Tính chất của tiền | Giá trả cho việc dùng quyền như bản quyền, bằng sáng chế, phần mềm | Lợi nhuận kinh doanh phát sinh từ hoạt động kinh doanh thông thường |
| Khả năng bị đánh thuế ở Hàn Quốc | Theo hiệp định thuế, Hàn Quốc có khả năng đánh thuế với thuế suất giới hạn khá lớn | Nếu không có cơ sở kinh doanh cố định ở Hàn Quốc thì nhiều trường hợp bị hạn chế đánh thuế |
| Vấn đề thực tế | Có thật là khoản trả cho chính việc sử dụng quyền hay không | Hay là khoản trả cho hoạt động dịch vụ, vận hành nền tảng, bán hàng thực tế |
| Điều cơ quan thuế quan tâm | Có bỏ sót khấu trừ thuế tại nguồn hay không | Sự tồn tại của cơ sở kinh doanh cố định, phân bổ lợi nhuận, tính phù hợp của giá chuyển nhượng |
| Điểm quan trọng trong vụ việc này | Cơ quan thuế quốc gia đã nhìn theo hướng này | Tòa án đã chấp nhận logic phía này nhiều hơn |
Vì sao chỉ để lại một phần lợi nhuận nhất định ở pháp nhân Hàn Quốc, còn lại gửi ra nước ngoài
Doanh nghiệp nền tảng đa quốc gia thường thiết kế pháp nhân Hàn Quốc không phải là chủ của toàn bộ hoạt động kinh doanh mà là tổ chức thực hiện tại địa phương. Nói đơn giản là trụ sở chính hoặc trụ sở khu vực nắm việc thiết kế dịch vụ, thuật toán, tài sản trí tuệ (IP), phân bổ vốn, còn pháp nhân Hàn Quốc đảm nhận các vai trò như tiếp thị, kinh doanh quảng cáo, quản lý đối tác, ứng phó quy định.
Trong cơ cấu này, sẽ có lý lẽ là chỉ để lại lợi nhuận kinh doanh thông thường cho pháp nhân ở Hàn Quốc, còn phần lợi nhuận còn lại thì chuyển sang công ty liên kết ở nước ngoài. Trong thực tế nghiệp vụ thuế, việc này được xem là vấn đề giá chuyển nhượng (mức giá áp dụng khi các công ty liên kết giao dịch với nhau). Ví dụ, nếu trả nhiều tiền bản quyền cho trụ sở chính ở nước ngoài, trả phí dịch vụ, hoặc nâng giá mua nội bộ lên, thì lợi nhuận của pháp nhân Hàn Quốc có thể mỏng đi và lợi nhuận của pháp nhân ở nước ngoài có thể dày lên.
Tất nhiên, cấu trúc như vậy không tự động là trái pháp luật đâu. Điểm quan trọng là 'pháp nhân ở Hàn Quốc có thật sự chỉ làm vai trò hỗ trợ không?'. Nếu pháp nhân ở Hàn Quốc thực tế đã chốt hợp đồng, tập hợp khách hàng, và dẫn dắt các bước cốt lõi để tạo ra lợi nhuận, thì cơ quan thuế sẽ hỏi rằng 'đã làm tới mức đó rồi, sao lợi nhuận để lại ở Hàn Quốc lại ít vậy?'. Hiểu tới đây thì bạn sẽ bắt đầu thấy vụ việc này không chỉ là cuộc tranh cãi về thuế suất, mà là tranh chấp về ai đã thực sự tạo ra giá trị.
Khi trong bài báo về thuế của doanh nghiệp nền tảng có câu 'chức năng của pháp nhân Hàn Quốc bị hạn chế', thì gần như lúc nào cũng đi kèm vấn đề giá chuyển nhượng và quyền đánh thuế.
Những câu hỏi cơ quan thuế kiểm tra khi nhìn cấu trúc như vậy
| Điểm kiểm tra | Vì sao xem | Trường hợp nghi ngờ tăng lên |
|---|---|---|
| Vai trò theo hợp đồng | Để xem trong tài liệu pháp nhân Hàn Quốc đảm nhận chức năng nào | Trong hợp đồng là vai trò hỗ trợ nhưng công việc thực tế lại rộng hơn nhiều |
| Chức năng thực tế đã thực hiện | Để xem hoạt động cốt lõi tạo ra lợi nhuận diễn ra ở đâu | Khi Hàn Quốc thực tế dẫn dắt việc kinh doanh, thu hút khách hàng và môi giới hợp đồng |
| Rủi ro gánh chịu | Để kiểm tra ai gánh rủi ro về hàng tồn kho, giá cả, tỷ giá và thị trường | Khi Hàn Quốc gánh rủi ro nhưng nước ngoài lại lấy nhiều lợi nhuận |
| Tài sản sử dụng | Để xem mức độ đóng góp của tài sản như thương hiệu, dữ liệu, máy chủ và nhân lực | Khi hạ tầng và nhân lực của Hàn Quốc quan trọng nhưng phần nhận được lại nhỏ |
| Quyền quyết định giá | Để xác định ai thực sự quyết định giá và điều kiện | Khi Hàn Quốc đàm phán và bán hàng nhưng quyền hạn trên giấy tờ chỉ ở nước ngoài |
| Thực chất của pháp nhân ở nước ngoài | Để xem pháp nhân ở nước ngoài có chức năng thực tế đủ để mang đi lợi nhuận lớn hay không | Khi chỉ là chủ sở hữu trên giấy tờ nhưng vận hành thực chất lại yếu |
Bạn hỏi vì sao Hàn Quốc có lúc không thu được thuế à? Vì quy tắc ban đầu được tạo ra từ thời đại nhà máy
Nếu đi theo dòng này, bạn sẽ hiểu vì sao việc đánh thuế doanh nghiệp số cứ hay bị rối.
Bước 1: Những năm 1920, bắt đầu có thảo luận về việc ngăn đánh thuế hai lần
Khi thương mại và đầu tư vượt biên giới tăng lên, vấn đề hai nước cùng lúc đánh thuế lên cùng một khoản thu nhập trở nên lớn hơn. Vì vậy, Hội Quốc Liên bắt đầu làm quy tắc để chia ra 'ai đánh thuế trước và đánh bao nhiêu'.
Bước 2: Xuất hiện cánh cửa gọi là cơ sở thường trú
Nguyên tắc được hình thành là muốn đánh thuế lên lợi nhuận kinh doanh của doanh nghiệp nước ngoài thì trong nước đó phải có cơ sở thường trú (điểm kinh doanh như chi nhánh, văn phòng, nhà máy). Đây là quy tắc khá phù hợp trong thời đại mà nhà máy và chi nhánh là trung tâm.
Bước 3: Mô hình OECD trở thành tiêu chuẩn thế giới
Trong trật tự thuế quốc tế sau chiến tranh, hiệp định mẫu của OECD có ảnh hưởng rất lớn, nên cấu trúc mà nước nguồn khó đánh thuế thu nhập kinh doanh nếu không có cơ sở thường trú đã lan rộng. Ở đây, nước nguồn là nước nơi tiền phát sinh, còn nước cư trú là nước mà doanh nghiệp thuộc về.
Bước 4: Nhưng kinh tế nền tảng bắt đầu kiếm tiền mà không cần nhà máy
Các công ty như Netflix, Google, Meta có thể cung cấp dịch vụ cho người dùng Hàn Quốc nhưng vẫn đặt máy chủ cốt lõi, cấu trúc hợp đồng và tài sản trí tuệ ở ngoài nước. Thị trường ở Hàn Quốc, nhưng chỗ bám theo nghĩa truyền thống lại yếu.
Bước 5: Vì vậy mới có thảo luận về thuế số và Trụ cột 1
OECD/G20 đã bắt đầu các thảo luận như Trụ cột 1 theo hướng 'dù không có cơ sở thường trú thì cũng cho nước có thị trường thêm một phần quyền đánh thuế'. Dù vẫn chưa hoàn toàn ổn định, nhưng từ đây có thể thấy rõ vì sao phán quyết lần này được đọc như sự va chạm giữa quy tắc cũ và kinh tế mới.
Quy tắc kiểu OECD và quy tắc kiểu UN mở rộng quyền đánh thuế của bên nào hơn
| Mục so sánh | Mô hình OECD | Mô hình UN |
|---|---|---|
| Tính chất cơ bản | Lập luận của nước cư trú và nước xuất khẩu vốn tương đối mạnh hơn | Có xu hướng nhìn rộng hơn quyền đánh thuế của nước nguồn và nước nhập khẩu vốn |
| Đánh thuế thu nhập kinh doanh | Nếu không có cơ sở kinh doanh cố định thì việc hạn chế đánh thuế của nước nguồn khá mạnh | Có nhiều chỗ để diễn giải theo hướng mở rộng quyền của nước nguồn hơn |
| Thời kỳ có ít vấn đề hơn | Nền kinh tế công nghiệp tập trung vào nhà máy và chi nhánh | Tình hình các nước đang phát triển lo ngại thất thoát nguồn thu thuế |
| Sự căng thẳng với kinh tế số | Có nhiều chỉ trích rằng nước thị trường bị bỏ lỡ thuế | Khá phù hợp hơn với lập luận tăng cường quyền đánh thuế của nước thị trường |
| Điểm liên hệ với tin tức lần này | Nền tảng cơ bản của khung hiệp định thuế mà tòa án đã xem xét | Trục thay thế cho thấy vì sao mỗi nước muốn thay đổi các quy tắc cũ |
Vì sao tòa án nói 'khó khẳng định đây là tránh thuế'
Nhiều người khi thấy tin như vậy thường nghĩ ngay rằng 'chuyển tiền ra nước ngoài thì chẳng phải là tránh thuế sao?'. Nhưng tòa án không xem đó ngay là tránh thuế chỉ vì kết quả là số thuế đã giảm. Tòa sẽ xem cùng nhau hình thức giao dịch có phù hợp với bản chất kinh tế hay không, và ngoài việc giảm thuế ra còn có mục đích kinh doanh độc lập hay không.
Tiêu chuẩn quan trọng trong luật thuế và án lệ của Hàn Quốc là nguyên tắc đánh thuế theo bản chất thực tế. Nghĩa là nội dung giao dịch thực tế quan trọng hơn hợp đồng chỉ có tên gọi nghe hợp lý. Vì vậy, chỉ riêng việc dùng cơ cấu lấy trụ sở chính ở nước ngoài làm trung tâm là chưa đủ. Cần xem pháp nhân ở Hàn Quốc thực tế đã làm chức năng gì, pháp nhân ở nước ngoài có thật sự thực hiện chức năng cốt lõi hay không, và cơ cấu trung gian có lý do kinh doanh hay không.
Phán quyết lần này cho thấy đúng ranh giới đó. Tòa án không khẳng định ngay rằng chính cơ cấu đặt Netflix Korea ở giữa là 'công cụ né tránh để giảm thuế trong nước'. Câu này không hẳn là tuyên bố rằng Netflix luôn đúng, mà gần hơn với ý rằng nếu cơ quan thuế muốn nói là né tránh thì phải chứng minh kỹ hơn về bản chất và mục đích. Nếu nắm được điểm này, bạn sẽ thấy phán quyết lần này giống một tin về trách nhiệm chứng minh và cách giải thích pháp lý hơn là tin về ưu đãi giảm thuế.
Tiết kiệm thuế là chọn cơ cấu trong phạm vi luật thuế, còn tránh thuế là trường hợp hình thức nhìn có vẻ hợp pháp nhưng bản chất lại bất thường.
Tòa án không xem là tránh thuế chỉ vì 'thuế đã giảm'.
Tòa án Hàn Quốc và tiêu chuẩn quốc tế phân biệt tránh thuế như thế này
Nếu đặt phán quyết lần này vào dòng chảy rộng hơn, bạn sẽ thấy sự thay đổi của tiêu chuẩn phán đoán.
Bước 1: Trước đây hình thức và câu chữ được coi trọng hơn
Lúc đầu, hình thức hợp đồng và cách giải thích câu chữ pháp lý chiếm phần rất lớn. Vì vậy, nếu chỉ nhìn cấu trúc có vẻ hợp pháp thì nhiều khi cơ quan thuế rất khó bóc ra.
Bước 2: Phán quyết toàn thể năm 2012 đã làm rõ hơn việc đánh giá thực chất
Phán quyết 2008두8499 của Tòa án Tối cao đã làm rõ xu hướng rằng nếu né thuế bằng hình thức không hợp lý thì có thể xem theo thực chất. Ý là chỉ làm cho đúng hình thức thôi thì chưa đủ.
Bước 3: Sau BEPS, việc 'giá trị được tạo ra ở đâu' trở nên quan trọng hơn
OECD BEPS nhấn mạnh rằng lợi nhuận phải được phân bổ phù hợp với nơi giá trị thực sự được tạo ra. Nếu pháp nhân ở nước ngoài muốn mang phần lợi nhuận lớn đi thì không phải chỉ là chủ sở hữu trên giấy tờ, mà còn phải có chức năng thực tế và quyền kiểm soát rủi ro, nên tiêu chuẩn đã chặt hơn.
Bước 4: Việc lạm dụng hiệp định thuế cũng được xem xét theo tiêu chuẩn mục đích chính
Trên thế giới, khái niệm PPT(tiêu chuẩn mục đích chính) cũng đã trở nên quan trọng hơn. Đây là tiêu chuẩn hỏi xem một trong các mục đích quan trọng của giao dịch hay cấu trúc có phải là lợi ích thuế theo hiệp định hay không. Tuy vậy, tòa án Hàn Quốc vẫn có xu hướng xem rất kỹ mục đích kinh doanh cụ thể và bản chất kinh tế thực tế.
Bước 5: Vụ việc lần này cũng đặt ra cùng một câu hỏi
Cuối cùng, tòa án đã xem 'cấu trúc này chỉ vì thuế thôi, hay còn có logic vận hành kinh doanh thực tế'. Vì vậy, khi đọc phán quyết lần này, thay vì cố tìm đáp án đúng, quan trọng hơn là xem tòa án đã đặt ra câu hỏi nào.
Lần này thứ không trụ lại được là máy chủ OCA
| Đối tượng | Tính chất theo luật thuế | Lý do trở nên quan trọng trong việc đánh thuế |
|---|---|---|
| Trang web | Phần mềm và dữ liệu vô hình | Bản thân nó không phải là 'địa điểm', nên thường khó trở thành cơ sở thường trú cố định |
| Máy chủ | Thiết bị vật lý đặt ở một địa điểm cụ thể | Nếu doanh nghiệp kiểm soát và thực hiện chức năng cốt lõi, nó có thể trở thành mắt xích để xác định cơ sở thường trú cố định |
| Trung tâm dữ liệu | Hạ tầng lớn kết hợp máy chủ, điện và bất động sản | Không chỉ liên quan đến thuế thu nhập doanh nghiệp mà còn gắn với thuế tài sản, ưu đãi đầu tư và nguồn thu thuế địa phương |
| Thuê đám mây | Hình thức thuê hạ tầng của bên khác để dùng | Vì không rõ địa điểm đó có nằm dưới quyền định đoạt của doanh nghiệp sử dụng hay không, nên mối liên hệ thuế trở nên phức tạp hơn |
| OCA trong vụ việc lần này | Máy chủ bộ nhớ đệm gửi nội dung nhanh từ nơi gần | Điểm tranh luận là nó chỉ là thiết bị hỗ trợ đơn giản hay gắn với chức năng kinh doanh thực chất đến mức nào |
Bây giờ máy chủ không chỉ là thiết bị nữa, mà là hạ tầng kéo theo thuế và đầu tư
Theo UNCTAD, tính theo các công bố liên quan đến trung tâm dữ liệu năm 2025, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã vượt 2,700trăm triệu đô la. Đây là con số cho thấy vì sao máy chủ trở thành đối tượng cạnh tranh quyền đánh thuế giữa các quốc gia.
Vậy nên nên đọc tin này như thế nào
Nếu chỉ đọc phán quyết này là 'Netflix không cần nộp thuế' thì sẽ bỏ lỡ điểm chính. Cách hiểu chính xác hơn là thế này. Cấu trúc kinh doanh của nền tảng số quá quốc tế và phân tán, nên các quy tắc thuế quốc tế cũ đang khó theo kịp thực tế.
Thứ nhất, tòa án không xem việc chuyển tiền ra nước ngoài là vấn đề chính, mà xem xét tính chất pháp lý của thu nhập và chức năng thực tế của pháp nhân Hàn Quốc. Thứ hai, việc có trường hợp Hàn Quốc không thu được thuế không hẳn vì luật thuế trong nước lỏng lẻo, mà vì hiệp định thuế và quy tắc cơ sở thường trú vốn được thiết kế như vậy. Thứ ba, như vậy cũng không có nghĩa là cấu trúc doanh nghiệp lúc nào cũng đương nhiên là hợp lý. Tùy theo các yếu tố chi tiết như máy chủ, giá chuyển nhượng, chức năng thực chất, vẫn rõ ràng có những phần mà việc đánh thuế được giữ lại mà.
Nếu bạn đã đọc bài này đến đây, thì các điểm cần xem trong tin tiếp theo cũng được sắp xếp rồi. Đây là 3 câu hỏi: 'Khoản tiền này là phí sử dụng hay thu nhập kinh doanh', 'Pháp nhân Hàn Quốc thực tế đã làm gì', 'Trong Hàn Quốc có điểm liên kết chịu thuế không'. Chỉ cần nắm 3 điều này, bạn sẽ đọc rõ hơn rất nhiều vấn đề chính là gì trong các bài về thuế quốc tế trông có vẻ phức tạp.
1) Phân loại thu nhập, 2) chức năng thực tế của pháp nhân Hàn Quốc, 3) điểm kết nối vật lý như cơ sở thường trú hoặc máy chủ — hãy xem trước 3 điều này.
Nếu thấy được 3 trục này, phần lớn tin tức thuế về các nền tảng đa quốc gia sẽ rõ ràng hơn nhiều.
Bọn mình sẽ chỉ bạn cách sống ở Hàn Quốc
Hãy yêu mến gltr life thật nhiều nhé