ทำไมทั้งหมูสามชั้นทั้งแตงโมถึงขายแบบหั่น

เหตุผลที่ช่วงนี้ซูเปอร์มาร์เก็ตเกาหลีชอบหั่นขาย

ข่าวนี้ดูเผินๆ เหมือนแค่พูดว่า 'ขายเล็กแล้วขายดี' แต่จริงๆ แล้วมันใกล้กับสัญญาณว่า หน่วยมื้ออาหารของเกาหลีกำลังเปลี่ยนไป มากกว่า เมื่อก่อนพื้นฐานคือซื้อปริมาณที่ครอบครัวกินด้วยกันในครั้งเดียว แต่ตอนนี้การปรับปริมาณให้พอดีกับการกินคนเดียวหรือสองคนสำคัญกว่า พอเข้าใจแบบนี้ ก็จะเห็นภาพว่าทำไมแม้แต่ของที่แต่เดิมซื้อชิ้นใหญ่อย่างหมูสามชั้นกับแตงโม ถึงถูกแบ่งย่อยมากขึ้น

พื้นหลังเชิงโครงสร้างที่ใหญ่ที่สุดคือ การเพิ่มขึ้นของครัวเรือนคนเดียว จากข้อมูลวิจัย สัดส่วนครัวเรือนคนเดียวของเกาหลีในปี 2023 ขึ้นมาถึงระดับ 35.5% แล้ว หมายความว่าใน 3 ครัวเรือน มีมากกว่า 1 ครัวเรือนที่อยู่คนเดียว ดังนั้นอาหารขนาดเล็กจึงไม่ใช่สินค้าเฉพาะรสนิยมอีกต่อไป แต่กลายเป็นเงื่อนไขพื้นฐานของตลาดแล้ว

นอกจากนี้ ค่าครองชีพสูง ก็เข้ามาเป็นเหมือนตัวเร่งในช่วงหลัง มองภายนอกแล้วขนาดใหญ่ดูเหมือนจะถูกกว่า แต่ในชีวิตจริง เราก็ต้องคิดรวมถึงต้นทุนจากของที่เหลือแล้วต้องทิ้ง พื้นที่ในตู้เย็น และเวลาที่ใช้จัดเตรียมด้วยใช่ไหม เพราะงั้นคนจึงเริ่มดูไม่ใช่แค่ราคาต่อ g แต่ดูว่า 'วันนี้กินแล้วจบได้ไหม' มากกว่า และผลลัพธ์ก็คือการบริโภคแบบกินคำเดียว

การเปลี่ยนแปลงของรูปแบบการใช้ชีวิตก็ละเลยไม่ได้เหมือนกัน การกินข้าวคนเดียว อาหารพร้อมทาน การซื้อของที่ร้านสะดวกซื้อ และอาหารกึ่งปรุงสำเร็จ กลายเป็นเรื่องปกติแล้ว ทำให้มื้ออาหารทุกวันนี้ใกล้กับ การประกอบแล้วกินได้เลย มากกว่าการเริ่มทำอาหารเองตั้งแต่ต้น ถ้าเข้าใจกระแสนี้ไว้ ข่าวอาหารที่ออกมาในอนาคตก็จะอ่านได้แม่นขึ้นว่าไม่ใช่แค่ 'กระแสแพ็กเล็ก' แต่เป็นข่าวเรื่องการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิต

ตัวเลขที่ทำให้การบริโภคแบบกินคำเดียวโตขึ้น

ถ้ารวมดูเฉพาะตัวชี้วัดสำคัญที่มักถูกพูดถึงเวลาอธิบายการบริโภคแบบกินคำเดียว ก็จะเห็นชัดขึ้นว่าอะไรคือพื้นหลังเชิงโครงสร้าง

คนกำลังซื้ออะไรไปพร้อมกับอาหารกันแน่

ซัมกย็อบซัลเปลี่ยนจากอาหารงานเลี้ยงบริษัทมาเป็นสินค้าคำเดียวได้อย่างไร

ถ้าดูซัมกย็อบซัล จะเห็นการเปลี่ยนแปลงของวัฒนธรรมการกินของเกาหลีชัดขึ้น เดิมไม่ได้เป็นเนื้อแพ็กเล็กสำหรับ 1 ที่มาตั้งแต่แรกนะ แต่เป็นผลจากวิธีกินที่ค่อย ๆ เปลี่ยนมาเรื่อย ๆ

หมูสามชั้นสมัยก่อนกับหมูสามชั้นคำเดียวตอนนี้ต่างกันยังไง

กระบวนการที่แตงโมเปลี่ยนจากทั้งลูกมาเป็นแบบชิ้น

การเปลี่ยนแปลงของแตงโมยิ่งเป็นสัญลักษณ์มากกว่าเดิม ถ้าดูว่าทำไมวัฒนธรรมการซื้อผลไม้ลูกใหญ่ทั้งลูกถึงเปลี่ยนไป ก็จะเห็นการเปลี่ยนแปลงของหน่วยการบริโภคในเกาหลีได้ชัดขึ้น

ถ้าวางยุคผลไม้ทั้งลูกกับยุคผลไม้หั่นชิ้นไว้ข้างกัน

ในยุคที่ขายแบบหั่นแบ่ง ระบบกระจายสินค้าก็เปลี่ยนใหญ่จากข้างหลังเหมือนกัน

การที่ผลไม้หั่นชิ้นกับเนื้อที่เตรียมไว้มีมากขึ้น ไม่ได้แปลว่าแค่ใช้มีดในร้านเพิ่มขึ้นนะ เรื่องนี้ทำได้เพราะกระบวนการด้านหลังต้องเปลี่ยนทั้งระบบเลย

ความต่างระหว่างวิธีตัดในร้านกับวิธีแปรรูปกลาง

เพราะงั้น ข่าวนี้ไม่ควรอ่านแค่เป็นข่าวกระแสเท่านั้น

ถ้าดูมาถึงตรงนี้ จะเห็นว่า 'การบริโภคคำเดียว' ไม่ใช่แค่ไอเดียสินค้าน่ารัก ๆ นะคะ แต่มันคือกระแสที่ถูกผลักไปพร้อมกันโดย การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างจากการเพิ่มขึ้นของครัวเรือน 1 คน, ความรู้สึกอยากเลี่ยงความสิ้นเปลืองที่เกิดจากค่าครองชีพสูง, และ โครงสร้างพื้นฐานการกินได้ทันทีที่ร้านสะดวกซื้อ·ซูเปอร์มาร์เก็ต·เดลิเวอรีช่วยขยายให้โตขึ้น เพราะงั้น การที่บรรจุภัณฑ์เล็กลงจึงเป็นผลลัพธ์ ไม่ใช่สาเหตุ

สิ่งสำคัญคือ มื้ออาหารในเกาหลีกำลังค่อย ๆ ย้ายไปอยู่ในพื้นที่ตรงกลางกว้าง ๆ ระหว่าง 'ทำอาหารเอง' กับ 'กินข้าวนอกบ้านแบบเต็มรูปแบบ' อาหารกึ่งสำเร็จรูป ผักแบ่งซอง เนื้อที่เตรียมไว้แล้ว และผลไม้หั่นชิ้น ล้วนเป็นสินค้าของพื้นที่ตรงกลางนี้ พูดอีกแบบคือ ยังกินที่บ้านเหมือนเดิม แต่ส่วนหนึ่งของงานเตรียมอาหารกำลังไปในทางที่ระบบค้าปลีกช่วยทำแทนให้

ถ้าเข้าใจเรื่องนี้ เวลาอ่านข่าวแบบคล้ายกันต่อไป คำถามก็จะเปลี่ยนไป จาก 'ทำไมถึงขายเล็กขนาดนี้?' เป็น 'เงื่อนไขการใช้ชีวิตแบบไหนที่ทำให้สินค้าพวกนี้กลายเป็นมาตรฐาน?' แล้วคำตอบก็มักจะอยู่ที่โครงสร้างครัวเรือน การไม่มีเวลา ค่าครองชีพ และการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างพื้นฐานการกระจายสินค้า

เพราะงั้น ข่าวนี้เป็นทั้งบทความเรื่องรสนิยมการบริโภค และในขณะเดียวกันก็เป็นบทความเรื่องโครงสร้างสังคมเกาหลีด้วย เพราะเบื้องหลังภาพหมูสามชั้นกับแตงโมที่ถูกหั่นแบ่งนั้น มีความจริงที่ว่าคนเกาหลีกำลังกินอย่างไร เหลือทิ้งมากแค่ไหน และอยู่กับใครบ้าง ซึ่งทั้งหมดนี้กำลังเปลี่ยนไปพร้อมกัน ถ้ามองด้วยมุมนี้ ข่าวอาหารครั้งต่อไปจะรู้สึกไม่ยากเกินไปมากขึ้น