ทำน้ำมันเบนซินกับแนฟทาจากคาร์บอนไดออกไซด์เหรอ? ความหมายจริงของข่าวนี้

คำว่าทำน้ำมันเบนซินโดยไม่มีน้ำมันดิบ จริงๆ แล้วหมายความว่าอะไร

พอเห็นข่าวครั้งแรกก็รู้สึกแปลกนิดหน่อยใช่ไหม น้ำมันเบนซินกับแนฟทาปกติก็ทำจากการกลั่นน้ำมันดิบที่ขุดขึ้นมาจากใต้ดิน ไม่ใช่เหรอ จุดสำคัญตรงนี้คือ ต้องแยกระหว่าง 'ผลิตภัณฑ์สุดท้าย' กับ 'วัตถุดิบตั้งต้น' สิ่งที่ทำได้ครั้งนี้คือ ไฮโดรคาร์บอนเหลวในกลุ่มน้ำมันเบนซิน·แนฟทา (โมเลกุลของเหลวที่มีคาร์บอนกับไฮโดรเจนจับกัน) และหมายความว่าจุดเริ่มต้นไม่ใช่น้ำมันดิบ แต่เป็นคาร์บอนไดออกไซด์กับไฮโดรเจน

ถ้าเข้าใจจุดนี้ ข่าวจะชัดขึ้นมาก น้ำมันเบนซินกับแนฟทาไม่ใช่สารพิเศษที่มีอยู่แค่ในน้ำมันดิบ แต่เป็น สารผสม ของไฮโดรคาร์บอนหลายชนิด เพราะงั้น ต่อให้ไม่ใช้วิธีต้มน้ำมันดิบแล้วแยกส่วน ก็ยังเอาคาร์บอนกับไฮโดรเจนมาจัดรวมกันใหม่ เพื่อสร้างช่วงโมเลกุลที่คล้ายกัน และไปเป็นผลิตภัณฑ์กลุ่มเดียวกันได้ พูดง่ายๆ คือ ไม่ใช่ 'เชื้อเพลิงที่แยกออกมาจากน้ำมันดิบ' แต่เป็น 'เชื้อเพลิงที่สังเคราะห์ขึ้นใหม่' นั่นเอง

จุดที่โรงกลั่นน้ำมันกับเทคโนโลยีนี้เหมือนกันก็ออกมาจากตรงนี้เหมือนกัน คือสุดท้ายแล้วทั้งสองอย่างต่างก็สร้างไฮโดรคาร์บอนเหลวที่คนเอาไปใช้ได้เหมือนกัน แต่โรงกลั่นน้ำมันจะใกล้เคียงกับการแยกและปรับแต่งโมเลกุลที่มีอยู่แล้วในน้ำมันดิบ ส่วนเทคโนโลยีนี้เริ่มจากโมเลกุลที่ง่ายกว่าคือ CO2 และ H2 แล้วค่อย สร้างโมเลกุลที่ต้องการขึ้นใหม่ ถ้าเข้าใจความต่างนี้ ก็จะเข้าใจว่า 'น้ำมันเบนซินที่ไม่มีน้ำมันดิบ' ไม่ใช่คำพูดเกินจริง แต่เป็นคำอธิบายทางเคมี

กระบวนการโรงกลั่นน้ำมันกับเชื้อเพลิงสังเคราะห์จาก CO2 เหมือนกันตรงไหน ต่างกันตรงไหน

การนำ CO2 กลับมาใช้เป็นเชื้อเพลิง ไม่ได้แปลว่ากำจัดคาร์บอน แต่คือการนำกลับมาหมุนเวียนใช้อีกครั้ง

ตรงนี้เป็นส่วนที่หลายคนสับสนบ่อยค่ะ ถ้าบอกว่า ทำคาร์บอนไดออกไซด์ให้เป็นเชื้อเพลิง ก็ฟังเหมือนก๊าซที่ปล่อยออกมาจะกลายเป็นพลังงานขึ้นมาทันทีใช่ไหมคะ แต่จริงๆ แล้วใกล้เคียงกับตรงกันข้ามมากกว่า CO2 เป็นโมเลกุลที่ค่อนข้างเสถียรอยู่แล้ว จึงไม่ได้กลายเป็นเชื้อเพลิงที่ดีเองตามธรรมชาติ เพราะงั้นจะเข้าใจได้ถูกต้องกว่าถ้ามองว่า เทคโนโลยีนี้ไม่ได้เผา CO2 เอง แต่เป็นการนำ อะตอมคาร์บอน ข้างในนั้นกลับไปใส่ในโมเลกุลเชื้อเพลิงแล้วใช้ใหม่

เพราะงั้น คำว่า 'รีไซเคิลคาร์บอน' ก็ถือว่าถูกโดยทั่วไป แต่ถ้าจะให้แม่นกว่านั้น มันหมายถึง ทำให้คาร์บอนหมุนเวียนอีกรอบ ค่ะ โดยเอา CO2 ที่ดักจับไว้กับไฮโดรเจนมารวมกัน เพื่อผลิตเมทานอลหรือเชื้อเพลิงสังเคราะห์ และเมื่อใช้เชื้อเพลิงนี้ สุดท้ายคาร์บอนก็จะกลับคืนสู่บรรยากาศอีกอยู่ดี พูดง่ายๆ คือ มันไม่ใช่เทคโนโลยีที่กำจัดคาร์บอนให้หายไปตลอดกาล แต่ใกล้เคียงกับ เทคโนโลยีที่ใช้คาร์บอนเดิมซ้ำอีกครั้งโดยไม่ต้องขุดเชื้อเพลิงฟอสซิลใหม่ มากกว่า

พอเข้าใจแบบนี้ ก็จะเห็นว่าทำไมไฮโดรเจนและไฟฟ้าถึงสำคัญค่ะ เพราะการเปลี่ยน CO2 กลับเป็นเชื้อเพลิงต้องใช้พลังงานจากภายนอกมาก และถ้าไฟฟ้ากับไฮโดรเจนนั้นมาจากเชื้อเพลิงฟอสซิล ผลดีต่อสภาพอากาศก็อาจลดลงมากได้ ในทางกลับกัน ถ้าใช้ ไฟฟ้าคาร์บอนต่ำ และ ไฮโดรเจนปล่อยคาร์บอนต่ำ ก็จะเป็นเครื่องมือเสริมที่ใช้ได้ในภาคส่วนอย่างการบิน การขนส่งทางเรือ และการขนส่งระยะไกล ที่แก้ด้วยแบตเตอรี่ได้ยาก เพราะงั้น คุณค่าของเทคโนโลยีนี้จึงไม่ได้อยู่ที่ 'การกำจัดคาร์บอนแบบเวทมนตร์' แต่คือการดูว่า ควรใช้ที่ไหน และต้องมีเงื่อนไขแบบไหนถึงจะมีความหมาย

การทำเชื้อเพลิงแบบ CCU, CCS และการใช้ไฟฟ้าโดยตรง ต่างกันอย่างไร

ความต่างที่แท้จริงของเทคโนโลยีนี้: คือการลดกระบวนการ 2 ขั้นให้เหลือ 1 ขั้น

จาก 50kg ต่อวันถึง 100,000톤 ต่อปี ถ้าดูเป็นตัวเลขแล้วไกลแค่ไหน

ถ้าเปลี่ยนไพลอตตอนนี้เป็นเกณฑ์รายปี จะได้ประมาณ 18.25톤 ค่ะ เทียบกับเป้าหมายแล้วจะเห็นได้ทันทีว่ายังเป็นแค่จุดเริ่มต้น

คอขวดของการผลิตจำนวนมากสุดท้ายแล้วเกิดตรงไหน

เหตุผลที่เทคโนโลยีแบบนี้ถูกมองว่าสำคัญมากขึ้นในเกาหลี: ตารางเวลาของความมั่นคงทางพลังงาน

ที่เทคโนโลยีนี้ดูสำคัญมากเป็นพิเศษในเกาหลี ไม่ใช่แค่การทดลองที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมเท่านั้น แต่เพราะมันเชื่อมโยงกับปัญหาความมั่นคงทางพลังงานที่มีมานาน

การนำเข้าน้ำมันดิบของเกาหลียังมีสัดส่วนจากตะวันออกกลางสูงอยู่

ถ้าดูเหตุผลที่ในบทความบอกว่าเป็น 'ทางเลือกที่จะลดการพึ่งพาการนำเข้า' ผ่านตัวเลข ก็จะเห็นชัดขึ้น

แม้จะถูกพูดคู่กับน้ำมันเบนซิน แต่บทบาทของแนฟทาต่างกันอย่างสิ้นเชิง

เส้นทางที่แนฟทาหยดเดียวไปถึงพลาสติก

ถ้าดูเป็นลำดับ จะเข้าใจได้เร็วเลยว่าทำไมแนฟทาถึงถูกพูดถึงอย่างสำคัญในข่าวอุตสาหกรรม

แล้วควรอ่านข่าวนี้อย่างไร

ข่าวนี้ควรอ่านว่าเป็นข่าวว่า มีเส้นทางใหม่ที่สามารถค่อย ๆ ลดโครงสร้างการพึ่งพาน้ำมันดิบได้ มากกว่าจะอ่านว่าเป็นการประกาศว่า 'ในที่สุดก็ไม่ต้องใช้น้ำมันแล้ว' นะ เรื่องนี้ถือว่าเป็นความก้าวหน้าทางเทคนิคที่ค่อนข้างใหญ่เลย เพราะสามารถสร้างไฮโดรคาร์บอนเหลวในกลุ่มเบนซิน·แนฟทาได้จาก CO2 และไฮโดรเจน แถมยังไปถึงขั้นการผลิตนำร่องด้วยกระบวนการที่ง่ายกว่าเดิมด้วย

แต่ถ้าอ่านในมุมข่าวอุตสาหกรรม ต้องมองต่อไปอีก 1 ขั้นนะ การผลิตวันละ 50kg เป็นการพิสูจน์จริงที่มีความหมายแน่นอน แต่ยังห่างมากจากเป้าหมายการออกแบบกระบวนการผลิตมากกว่า 100K ตันต่อปีในช่วงต้นทศวรรษ 2030 สิ่งที่จะมาเติมช่องว่างนี้ได้ สุดท้ายก็คือ ไฟฟ้าคาร์บอนต่ำราคาถูก, การจัดหาไฮโดรเจน, อายุการใช้งานของตัวเร่งปฏิกิริยา, ข้อมูลการเดินเครื่องของโรงงานขนาดใหญ่ ต่อไปถ้ามีข่าวแบบนี้ออกมาอีก อย่าดูแค่ว่า 'ผลิตได้กี่ kg' แต่ให้ดูพร้อมกันด้วยว่า 'เดินเครื่องได้นานแค่ไหน, ต้นทุนถูกแค่ไหน, และใช้ไฟฟ้าแบบไหนในการเดินระบบ' แบบนี้จะช่วยให้ตัดสินได้แม่นยำกว่ามาก

และในบริบทของเกาหลี ก็มีความหมายเพิ่มขึ้นอีก 1 อย่างนะ เทคโนโลยีนี้ไม่ได้เกี่ยวแค่เรื่องเชื้อเพลิง แต่ยังเชื่อมโยงกับความเป็นไปได้ในการแทนที่ วัตถุดิบปิโตรเคมี บางส่วนอย่างแนฟทาด้วยเส้นทางการผลิตในประเทศได้ด้วย พูดง่าย ๆ คือ มันเป็นทั้งข่าวเทคโนโลยีความเป็นกลางทางคาร์บอน และในเวลาเดียวกันก็เป็นข่าวเรื่องความมั่นคงทางพลังงานกับห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมด้วย ถ้าเข้าใจถึงตรงนี้ ต่อไปเวลาเห็นบทความคล้าย ๆ กัน ก็จะแยกอ่านได้ว่าอันไหนคือ 'การทดลองที่น่าสนใจ' และอันไหนคือ 'การเปลี่ยนแปลงทางอุตสาหกรรมที่เป็นจริงได้'